Psychologia wnętrz — jak aranżacja mieszkania wpływa na emocje i samopoczucie?

Przestrzeń, w której mieszkamy lub pracujemy, wpływa na naszą świadomość i podświadomość — często w sposób, którego zupełnie nie jesteśmy świadomi. Wokół tego zagadnienia narosło wiele potocznych teorii, wynikających z własnych obserwacji lub zasłyszanych przekonań. Jednak w ostatnich dekadach temat ten stał się przedmiotem poważnych badań naukowych. I wyniki są zaskakujące.

Neuroarchitektura — nauka o wpływie przestrzeni na psychikę

Neuroarchitektura to stosunkowo nowa dziedzina nauki zajmująca się zagadnieniami architektury przestrzeni zabudowanej i jej wpływem na człowieka. Wykorzystuje narzędzia neuronaukowe — między innymi rezonans magnetyczny — aby lepiej zrozumieć, jak projekt architektoniczny oddziałuje na nasze odczucia i subiektywne doświadczenie przebywania w danym miejscu.

Badania prowadzone w tej dziedzinie dowodzą, że wszystkie bodźce dobiegające do nas z architektonicznego otoczenia — kolor, wymiary pomieszczeń, wysokość sufitu, wielkość okien, obecność ostrych lub obłych krawędzi, materiały wykończeniowe, oświetlenie — mogą wzmagać albo obniżać poczucie szczęścia, spokoju i komfortu.

To dopiero początek eksperymentów w tej dziedzinie, ale naukowcy są zgodni: na ich podstawie będzie można kształtować przyszłe wnętrza domów, mieszkań i biur tak, żeby ludzie czuli się w nich komfortowo, napełnieni energią i siłą.

Wymiary, światło i kształty — co jeszcze wpływa na samopoczucie?

Wiele osób sądzi, że na psychikę w przestrzeni wpływają głównie kolory. Tymczasem badania naukowe pokazują, że równie istotne są elementy, o których rzadko myślimy świadomie:

• Wysokość sufitu — wyższe pomieszczenia sprzyjają myśleniu abstrakcyjnemu i poczuciu wolności, niższe wywołują skupienie, ale też nieraz klaustrofobię.
• Odległość między ścianami — szerokie, otwarte przestrzenie działają relaksująco, zbyt ciasne generują napięcie nawet wtedy, gdy nie zdajemy sobie z tego sprawy.
• Wielkość okien i dostęp do światła naturalnego — wpływają na rytm dobowy, poziom kortyzolu i ogólne samopoczucie.
• Krawędzie i kształty — ostre, kątowe formy mogą podświadomie sygnalizować zagrożenie, podczas gdy obłe i miękkie kształty działają uspokajająco.
• Materiały — naturalne powierzchnie (drewno, kamień, tkaniny) wywołują inne reakcje niż zimne, twarde powierzchnie syntetyczne.

Forma i kształt środowiska zabudowanego mają fundamentalne znaczenie dla tego, jak się w nim czujemy — niezależnie od tego, czy jesteśmy tego świadomi.

Kolory we wnętrzu a emocje — co mówią badania?

Kolory to najczęściej dyskutowany czynnik wpływający na nastrój w przestrzeni. Dowiedziono, że istnieją związki między barwą a emocjami — jednak badania pokazują, że mimo istnienia pewnych reguł, nie wszyscy reagujemy na nie tak samo.

Naukowcy badający grupy kobiet i mężczyzn potwierdzili, że kobiety częściej preferują czerwień, różowy i fiolet, a mężczyźni czerń, błękit, brąz i zieleń. Ale to tylko jeden poziom zależności. Istotna jest też:

• Przynależność kulturowa — Chińczycy preferują czerwień bardziej niż Anglicy. Azjaci chętniej sięgają po biel (symbol czystości), mieszkańcy wschodniej Europy — po zielenie, zachodniej — po ciemne szarości.
• Położenie geograficzne — kolor żółty, potocznie uważany za radosny, wywołuje silniejsze pozytywne emocje u mieszkańców pochmurnych regionów północnych niż u osób z miejsc nasłonecznionych. Dla Anglika żółte wnętrze to dawka słońca — dla mieszkańca Afryki środkowej to może być po prostu kolejny kolor.
• Indywidualne skojarzenia — subiektywna historia i wspomnienia związane z daną barwą mają ogromny wpływ na jej odbiór.

Uogólnienia dotyczące wpływu kolorów na emocje są więc prawdziwe jedynie częściowo. W projektowaniu wnętrz nie wystarczy sięgnąć po schemat: „niebieski uspokaja, czerwony pobudza”. Rzeczywistość jest znacznie bardziej złożona.

Odcienie i nasycenie barw — ciepłe vs. chłodne

Badania naukowe wskazują, że nie tylko rodzaj koloru, ale także jego walor (ciepły lub chłodny) i nasycenie (rozbielony lub intensywny) mają znaczenie dla odbioru wnętrza.

Kilka wniosków, które mają bezpośrednie przełożenie na projektowanie:

• Ludzie reagują bardziej pozytywnie na jaśniejsze, nasycone kolory (różowy, żółty, biały, zielony, fiolet, czerwień), a negatywnie na brązy, czerń i szarości.
• Achromatyczne barwy — czyli szarości bez domieszki koloru — dawały w badaniach więcej negatywnych odczuć niż barwy nasycone, zarówno ciepłe, jak i chłodne.
• Ciepłe kolory wywoływały bardziej aktywne, stymulujące, a nawet ekscytujące odczucia.
• Chłodne kolory wiązały się ze spokojem, poczuciem przestronności i relaksem.

Ogólnie przyjmuje się, że chłodne i achromatyczne kolory wywołują spokojniejsze emocje — co ma konkretne zastosowanie przy projektowaniu sypialni, gabinetów do pracy czy stref wypoczynkowych.

Co to oznacza dla projektowania wnętrz?

Podsumowując wyniki dostępnych badań: oprócz generalnych, powtarzalnych reguł istnieje wiele czynników indywidualnych, kulturowych i osobistych, które wpływają na odbiór przestrzeni przez konkretnego człowieka. Dlatego projektowanie wnętrza należy traktować indywidualnie — unikając szablonów i gotowych receptur.

Projektowanie wnętrza i architektury to coraz bardziej złożony i wielopoziomowy proces zaspokajania indywidualnych potrzeb człowieka. Wygląda na to, że my — projektanci wnętrz — możemy odpowiednio zaprojektować poczucie szczęścia, spokoju, a tam gdzie jest to pożądane, również stymulacji i ekscytacji.

To nie jest poetycka przesada. To wniosek płynący z neurobiologii.

Jeśli chcesz, żeby Twoje wnętrze działało na Ciebie dobrze — nie tylko ładnie wyglądało, ale też naprawdę dobrze się w nim czuło — zapraszam do kontaktu. Podczas rozmowy wstępnej pytam nie tylko o ulubiony styl, ale też o tryb życia, rytm dnia i to, jak chcesz się czuć w swoim domu. Na tym właśnie polega projekt wnętrza, który działa.

FAQ